Kraków - moje miasto

Witryna w budowie

Strona umieszczona na serwerze darmowych kont Friko.pl

BuiltWithNOF
Wawel - intro

Ukryta kopuła

 

 

 

21.03.2001
Tajemnice krakowskich budowli

 

Artykuł z gazety: “Dziennik Polski”

 

 

 

Kopuła kościoła Bernardynów

 

Widok na bernardyńską kopułę

 

 

 

Wśród krakowskich budowli sakralnych i świeckich, jest grupa nakryta kopułami. Wśród budowli świeckich, które wchodzą w jej skład, znajduje się gmach ASP, Teatr im. Słowackiego, Fundacja Helclów oraz główny gmach Akademii Ekonomicznej. Zaś wśród budowli sakralnych: kaplica Zygmuntowska i kaplica Wazów na Wawelu, kaplice w kościele Dominikanów, kościół świętego Wojciecha, kościół świętej Anny, kościół św. św. Piotra i Pawła oraz kościół Bernardynów. Wymieniłem tu tylko niektóre z wielu budowli.

Ten ostatni stanowi ewenement pośród wymienionych tu budowli sakralnych. W przeciwieństwie do wcześniej wymienionych, które posiadają kopuły osadzone na okrągłych bębnach i zwieńczone latarniami, bernardyńska jest prawie niewidoczna z zewnątrz i pozbawiona wszelkich wystających elementów.
Została osadzona bezpośrednio na skrzyżowaniu transeptu i nawy głównej. Architekt nie zastosował tu żadnych elementów podpierających i podnoszących czaszę. Wchodząc do nawy głównej kościoła i idąc w kierunku ołtarza, zostajemy zaskoczeni przez otwierające się nagle wnętrze kopuły. Można by sądzić iż mamy do czynienia z jednym z przejawów barokowych sztuczek z perspektywą i iluzjonizmem w architekturze, tak lubianych przez budowniczych tej epoki. Jednak tak nie jest. Uzasadnienie takiego projektowania kopuły jest znacznie bardziej prozaiczne. Chodziło o względy obronne. Kopuła musiała być tak ustawiona, aby pozwalała na prowadzenie ostrzału artyleryjnego, nie wchodziła w pole rażenia i nie przesłaniała dalszej perspektywy.

 

 

Aby poznać powód takich działań, trzeba poznać pokrótce historię krakowskich bernardynów. Pierwszy kościół i klasztor powstały w roku 1454, z fundacji kardynała Zbigniewa Oleśnickiego. W równo 200 lat później, w roku 1655, podczas najazdu Szwedów, kiedy w Krakowie toczyły się zacięte walki i oblegano Wawel, klasztor i kościół zostały kompletnie zniszczone. Stanowił on jeden z punktów opanowanych przez Szwedów. Obrońcy miasta ostrzeliwali ich z wawelskiego wzgórza, powodując doszczętne zniszczenie wszystkich budynków.
W roku 1659 rozpoczęto odbudowę kościoła i klasztoru. Autorem projektu nowej budowli w stylu barokowym był architekt Krzysztof Mieroszewski. Oprócz cywilnych budowli, był także inżynierem wojskowym. Opracowywał między innymi plany fortyfikacji w Kamieńcu Podolskim.
Dzięki jego planom, krakowski kościół otrzymał plan krzyża łacińskiego z kopułą na przecięciu się nawy głównej i poprzecznej. Kopuła ta, jak już wspomniałem, jest pozbawiona bębna i częściowo utopiona w nawie poprzecznej. taki dziwny układ spowodowany został względami strategicznymi. Mieroszewski w swoim projekcie przewidział prowadzenie ostrzału artyleryjskiego z murów Wawelu. Wysoka kopuła przeszkadzałaby w tym, oraz zasłaniała ówczesnym kanonierom widok z przedpole. Stad tak niskie jej osadzenie, niemal równo z powierzchnią dachu. Zaś wieńcząca ją latarnia także została dostosowana do układu kopuły i niewiele wystaje ponad dach.
Budowa ukończona została w roku 1680, a w późniejszych wiekach przebudowywano i modernizowano kościół i klasztor. Mimo to kopuła oraz układ wnętrza kościelnego pozostawały nie zmienione. Nietypowe umieszczenie kopuły najlepiej oglądać stojąc u stóp Bramy Bernardyńskiej, prowadzącej na Wawel od strony ulicy Stradom. Stąd dokładnie widać prezbiterium, transept oraz część korpusu nawowego.
 

 

 

ANDRZEJ NAZAR

 

 

 

[Home] [Historia] [Zabytki] [Tradycje] [Okolice] [Artykuły cz. I] [Artykuły cz. II] [W drodze do Emaus] [Golgota] [Klasztorna studnia] [Ukryta kopuła] [Na szerokim torze] [Ostatnia nawałnica] [Pałac biskupów..] [Perła gotyku] [Kiedy Kraków żegnał..] [Pożeracze zabytków] [Mariacka litania..] [Stulecie elektrycznego] [Resztki słynnej..] [Jak zginął św. Stanisław] [Światło przed Matką..] [W wulkanicznym..] [Magiczny zawrót głowy] [Wędrówki czasu] [Wiosenne zaduszki] [Artykuły cz. III] [Galerie] [Kalendarz dziejów ..]