Kraków - moje miasto

Witryna w budowie

Strona umieszczona na serwerze darmowych kont Friko.pl

BuiltWithNOF
Wawel - intro

VI. SCHYŁEK ŚWIETNOŚCI (1600 — 1655)

Zamieszczone poniżej informacje i wybrane ryciny pochodzą z książki “Kalendarz dziejów Krakowa”. Autor: Mirosław Frančić, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1964 r.

 

 

 

Port wiślany i Kazimierz

 

Port wiślany i Kazimierz

Od początku XVII w. Kraków żył już tylko odblaskiem dawnej świetności. Przeniesienie stolicy do Warszawy, całkowita zmiana kierunku szlaków handlowych w Europie, wroga wobec miast polityka gospodarcza szlachty, która zmonopolizowała władzę w kraju, oraz zmniejszenie kontaktów handlowych ze wsią na skutek dominacji pańszczyzny — wszystko to zahamowało tak różnorodną uprzednio działalność mieszczaństwa. Zahamowało — ale jeszcze nie uniemożliwiło jej całkowicie. Kraków liczył około 16000 mieszkańców, produkcja cechowa utrzymywała się na poprzednio osiągniętym poziomie. Dopiero pierwsza okupacja szwedzka stanowiła cios. zadany osłabionemu organizmowi miejskiemu; ona też rozpoczęła nowy okres — okres upadku.

 

 

 

Ok. 1600 r.

 Do Krakowa przybył nadworny malarz Zygmunta III, Tomasz Dolabella. Tworzył dla jezuitów i dominikanów; wokół niego uformowała się szkoła malarska (Zachariasz Dzwonowski, Łukasz Porębski i in.).

 

 

1600 r.

Rada miejska wprowadziła oficjalnie do ksiąg miejskich język polski obok używanej łaciny i języka niemieckiego.

 

 

1602 r.

Początek budowy renesansowej kaplicy Myszkowskich przy kościele Dominikanów; ukończona została w r. 1614.

 

 

1603 r.

W drukarni Siebeneychera ukazał się pierwszy przewodnik krakowski pt. Przewodnik, abo kościołów krakowskich i rzeczy w nich wiedzenia godnych krótkie opisanie; objętość jego wynosiła 81 kart (zob. r. 1647).

 

 

1604 r.

Do Krakowa przybył rzekomy syn Iwana IV Groźnego, Dymitr Samozwaniec, z prośbą o interwencję Polski w zdobyciu tronu moskiewskiego. Przyjęty został w marcu przez króla.

 

 

1605 r.

Do Krakowa zjechało poselstwo moskiewskie od Dymitra Samozwańca w związku z jego małżeństwem z Maryną Mniszchówną; uroczystość i uczta weselna odbyły się w kamienicy Firlejowskiej przy Rynku.

11 grudnia odbyła się koronacja Konstancji Habsburżanki, drugiej żony Zygmunta III.

Rozpoczęto budowę kościoła śś. Piotra i Pawła; budowniczym był Jan Trevano z Lugano. Była to PIERWSZA BUDOWLA BAROKOWA; odtąd w architekturze Krakowa ten styl zaczął dominować. Budowę tę ukończono w r. 1619. Do r. 1633 Jan Chrzciciel Falconi wykonał stiukową dekorację kopuły.

Położono kamień węgielny pod erem kamedułów na Bielanach; w r. 1609 poświęcono miejsce pod kościół, który w r. 1630 został ukończony.

 

 

1609 r.

25 maja król Zygmunt III opuścił z rodziną Wawel. W ten sposób bez formalnego aktu STOLICA KRAJU ZOSTAŁA PRZENIESIONA DO WARSZAWY.

Z Włoch sprowadzono zakon bonifratrów, którzy stworzyli szpital przy ul. św. Jana i przy kościele św. Urszuli; w r. 1812 zostali stąd przeniesieni do budynków potrynitarskich na Kazimierzu.

 

 

1611 r.

Przy budującym się kościele śś. Piotra i Pawła jezuici założyli tzw. Studium domesticum, przeznaczone dla kształcenia własnych nowicjuszy. Powstanie tej nowej uczelni natrafiło na ostry, choć bezskuteczny protest Akademii Krakowskiej (zob. r. 1616).

Rozpoczęto budowę kościoła i klasztoru św. Michała (karmelitów chodaczkowych). W r. 1872 kościół został zburzony, a budynki zamienione na sąd karny i więzienie; odtąd były one związane z szeregiem procesów politycznych, odbywających się tu do r. 1939 (m. in. proces Ludwika Waryńskiego — zob. r. 1880).

 

 

1612 r.

Zmarł ks. Piotr Skarga (ur. 1532), wybitny przedstawiciel zakonu jezuitów, kaznodzieja królewski; został on pochowany w kościele śś. Piotra i Pawła.

Kraków przeżył wielką sensację: Andrzej Koniecpolski ze sługami dokonał napadu na klasztor żeński przy kościele św. Agnieszki na Kazimierzu, wysadził bramę petardą i porwał stamtąd dwie panny Dembińskie; jedna z nich była jego narzeczoną.

 

 

1614 r.

Mikołaj Sreter wykonał stalle i ambonę w katedrze.

 

 

1616 r.

Rozpoczęła się ostra polemika pomiędzy Akademią, broniącą swoich praw w dziedzinie szkolnictwa, a szkołą jezuicką. Jej początek dała broszura Jakuba Najmanowica, pisana przeciw zakonowi. Polemika osiągnęła punkt szczytowy w r. 1625, gdy Jan Brożek opublikował trzy broszury w obronie Akademii; za ich wydrukowanie drukarz Jędrzej Piotrkowczyk musiał stać pod pręgierzem (zob. r. 1622).

 

 

1618 r.

Rozpoczęto budowę kościoła św. Tomasza, karmelitów trzewiczkowych.

 

 

1620 r.

W kościele Franciszkanów pochowany został Piotr Kochanowski, bratanek wielkiego poety, sam również poeta i znakomity tłumacz Torquata Tassa.

Wolff Bocian, zwany Poperem, kupiec żydowski, utrzymujący szerokie kontakty handlowe z Gdańskiem i Wrocławiem, zbudował synagogę przy ul. Szerokiej.

 

 

1621 r.

27 listopada odbył się uroczysty wjazd do Krakowa królewicza Władysława po zwycięstwie nad Turkami pod Chocimiem.

Rozpoczęto budowę kościoła i klasztoru Dominikanek na Gródku (zakończono w r. 1634).

 

 

1622 r.

W lipcu jezuici otworzyli w swym kolegium przy kościele św. Piotra szkołę, która w r. 1624 zaczęła normalnie funkcjonować. Ustawiczne awantury i tumulty pomiędzy Młodzieżą szkół jezuickich i Akademii doprowadziły do zamknięcia kolegium w r. 1633 na mocy decyzji papieża Urbana VIII.

 

 

1624 r.

Rozbudowa kościoła Bożego Miłosierdzia na Smoleńsku.

Rada miejska postanowiła nie przyjmować do praw miejskich innowierców. Zakaz ten obowiązywał do r. 1634 kiedy to został zniesiony na mocy postanowienia królewskiego.

 

 

1626 —1629 r.

Jan Trevano zbudował mauzoleum św. Stanisława w katedrze; inicjatorem był biskup krakowski Marcin Szyszkowski, a koszta wynosiły 150 000 zł.

 

 

1627 r.

Od tego roku Kraków posiadał stałą straż porządkową, składającą się początkowo z 40 żołnierzy, w r. 1659 — z 120, a w r. 1675 — ze 100. Każdy z nich uzbrojony był w berdysz, pałasz i flintę.

 

 

1628 —1629 r.

Reperacja szczytu wieży wyższej w kościele Mariackim; wcześniejsze naprawy miały miejsce w r. 1545 i 1562.

 

 

Ok. 1629 r.

Stefan, snycerz, wykonał piękne stalle w kościele Bożego Ciała.

 

 

Początek XVII w.

Księgozbiór Akademii liczył ok. 20 000 ksiąg, 2000 rękopiśmiennych kodeksów i kilka tysięcy inkunabułów.

 

 

1632 r.

W Warszawie umarł król Zygmunt III; następcą wybrany został przez szlachtę jego syn WŁADYSŁAW IV (panował 1632—1648).

 

 

1633 r.

4 lutego w katedrze odbył się pogrzeb Zygmunta III i jego żony Konstancji. Dwa dni później nastąpiła koronacja Władysława IV.

 

 

1634 r.

Powstał kościół Karmelitów Bosych na Wesołej; w r. 1787 klasztor ich został zniesiony.

 

 

1638 r.

Izaak Jakubowicz założył synagogę w „mieście żydowskim", jest to tzw. synagoga Ajzyka przy ul. Szerokiej.

 

 

1638 —1644 r.

Jan Trevano zbudował barokowy kościół św. Marcina na miejscu starego gotyckiego (od r. 1816 był to kościół ewangelicki).

 

 

1639 r.

Rada miejska postanowiła, że dłużników zatrzymanych w więzieniu za długi utrzymywać ma wierzyciel.

 

 

1640 r.

 Rytownik niderlandzki, Vischer de Jonge, sporządził widok Krakowa.

 

 

1643 r.

Według planów generała artylerii Pawła Grodzickiego zbudowano Arsenał Królewski (przy ul. Grodzkiej 64).

 

 

1644 r.

W czerwcu odbył się pogrzeb Cecylii Renaty, pierwszej! żony Władysława IV.

 

 

1645 r.

Zbudowano dzwonnicę przed kościołem Dominikanów (spłonęła w r. 1850).

 

 

1646 r.

 W połowie lipca odbyła się koronacja Marii Ludwiki Gonzagi, drugiej żony Władysława IV. W związku z tą uroczystością do Krakowa przyjechał świetny orszak francuski, w którym znajdowała się pani de Guébriant; opisała ona miasto i Zamek.

 

 

1647 r.

Biskup krakowski Piotr Gembicki odrestaurował pałac biskupi.

W drukarni Cezarego ukazała się praca Piotra Hiacynta Pruszcza (zm. 1668) Klejnoty stołecznego miasta Krakowa, abo kościoły... Jest to drugi opis miasta omawiający 32 kościoły krakowskie, 11 kazimierskich i stradomskich oraz 16 kleparskich (następne wydania ukazały się w r. 1650 i 1745).

Ukazał się polski „katechizm muzyczny", Jana Aleksandra Gorczyna Tabulatura muzyki.

 

 

1648 r.

Zmarł w Mereczu król Władysław IV. W obliczu powstania ludowego na Ukrainie szlachta wybrała jego brata JANA KAZIMIERZA (panował 1648—1668).

 

 

1649 r.

W styczniu nowy elekt koronowany został w katedrze; następnego dnia miał miejsce pożar części Zamku. Zaraz po koronacji odbył się sejm koronacyjny, na którym po raz ostatni w dziejach Polski elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm złożył hołd lenny królowi polskiemu jako zwierzchnikowi Prus Książęcych.

W drugiej połowie roku gromady niekarnych i nie opłaconych żołnierzy koronnych napadły na Stradom.

 

 

1651 r.

Na Podhalu wybuchło powstanie chłopskie, które zostało stłumione przez zaciężne oddziały biskupa krakowskiego Piotra Gembickiego. Po zdobyciu znajdującego się w rękach chłopów zamku czorsztyńskiego przywódcy powstania, mianowicie Stanisław Łętowski, zwany ,,marszałkiem", oraz Aleksander Kostka Napierski, zostali straceni na Krzemionkach koło Krakowa.

 

 

1652 r.

Kraków nawiedziła „czarna śmierć", tzw. mors nigra (przypuszczalnie dżuma albo czarna ospa); według przesadzonych danych w mieście zmarło około 24 000 osób, a na Kazimierzu z górą 2700. W lipcu tego roku miasto zostało dotknięte klęską powodzi.

 

 

1655 r.

Szymon Starowolski, autor pierwszej próby zarysu dziejów literatury polskiej (wyszła w r. 1625), w książce drukowanej jeszcze przed najazdem szwedzkim, Lament utrapionej matki Korony Polskiej... na syny wyrodne, tak pisze:
Tu Polska leży, złością wyrodków zgubiona
Przy niej i złota wolność oraz pogrzebiona.

 

 

 

 

[Home] [Historia] [Zabytki] [Tradycje] [Okolice] [Artykuły cz. I] [Artykuły cz. II] [Artykuły cz. III] [Galerie] [Kalendarz dziejów ..] [Pradzieje] [Przed lokacją] [Lokacja] [Rozkwit] [Złoty wiek] [Schyłek świetności] [Upadek] [Oświecenie] [Zwątpienie i nadzieja] [Pozorne państwo] [Panowanie austriackie] [Druga Rzeczpospolita] [Okupacja]