Kraków - moje miasto

Witryna w budowie

Strona umieszczona na serwerze darmowych kont Friko.pl

BuiltWithNOF
Wawel - intro

X. W RAMACH POZORNEGO PAŃSTWA (1815 —1846)

Zamieszczone poniżej informacje i wybrane ryciny pochodzą z książki “Kalendarz dziejów Krakowa”. Autor: Mirosław Frančić, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1964 r.

 

 

 

Kopiec Kościuszki

 

Kopiec Kościuszki

Traktat wiedeński w r. 1815 powoła! do życia odrębny twór państwowy — Wolne Miasto Kraków z okręgiem. Obszar nowego państwa wynosił 1150 km2, a ludność w 1815 r. — 88 000 (z tego 23 400 w Krakowie), zaś w 1833 r. — 123150 mieszkańców (z tego 33 100 w Krakowie). Na terenie Rzeczypospolitej Krakowskiej, prócz stolicy, znajdowały się 3 miasta i 224 wsie (40 z nich należało do duchowieństwa). Ustrój państwa był konstytucyjny z wyraźną przewagą magnaterii, która w instytucji Senatu znalazła organ gwarantujący jej władzę nad mieszczaństwem. Rzeczpospolita była tylko z imienia państwem „niepodległym", ponieważ od samego początku znalazła się „pod opieką" trzech mocarstw: Rosji, Prus i Austrii, które posiadały tutaj swych przedstawicieli, zwanych rezydentami. Po r. 1831 władza rezydentów i ich ingerencja w sprawy republiki niepomiernie się zwiększyły.

 

 

 

1815 r.

3 maja w traktacie wiedeńskim trzy państwa, Rosja, Austria i Prusy, nadały RZECZYPOSPOLITEJ KRAKOWSKIEJ konstytucję, która została przepracowana i uzupełniona przez specjalnie powołaną Komisję Organizacyjną. Ostateczny tekst konstytucji został ustalony w dniu 11 września 1813 r. (zob. r. 1833).

4 lipca powstała Komisja Włościańska, która miała przeprowadzić reformę ustroju agrarnego w Rzeczypospolitej; kompetencje Komisji ograniczono do własności publicznej (państwowej i kościelnej). W następnych latach dokonano reformy włościańskiej, gwarantującej chłopom dziedziczne posiadanie gruntów, oczynszowanie oraz częściową parcelację ziem folwarcznych. Wobec zbyt wysokich czynszów sejm w r. 1833 dokonał ich redukcji.

18 października w Krakowie odbyły się uroczystości związane z ogłoszeniem politycznego bytu Rzeczypospolitej.

 

 

1816 r.

22 stycznia nastąpiło otwarcie pierwszego sejmu (Izby Reprezentantów) Rzeczypospolitej Krakowskiej. Przewodniczącym organu wykonawczego — Senatu, został Stanisław Wodzicki, konserwatysta, który władzę swą sprawował do r. 1831 (zob. r. 1827).

25 lutego założono KRAKOWSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE, ściśle związane z Uniwersytetem. Ta druga z kolei na ziemiach polskich instytucja naukowa (po Warszawskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk) istniała do lat siedemdziesiątych i dała początek Akademii Umiejętności (zob. r. 1872).

7 marca nastąpił ingres na stolicę biskupią Jana Pawła Woronicza, znanego poety; w Krakowie pozostawał on do r. 1827. W r. 1816 dokonał restauracji pałacu biskupiego.

Kościół św. Marcina przekazany został ewangelickiej gminie wyznaniowej.

Senat powołał Komisję do spraw żydowskich, która opracowała dość liberalny „statut urządzający starozakonnych", ułatwiający polonizację Żydów.

 

 

1817 r.

1 marca ogłoszono „prawo względem rozbierania domów", nakładające obowiązek likwidacji walących się i opustoszałych kamienic; ofiarą tego prawa padł m. in. Ratusz krakowski.

22—23 lipca odbył się uroczysty pogrzeb ks. Józefa Poniatowskiego, który zginął w bitwie pod Lipskiem w r. 1813; zwłoki spoczęły na Wawelu.

1 listopada powstało Towarzystwo Przyjaciół Muzyki; działało ono do r. 1831, w 1844 uległo likwidacji.

W Krakowie powstały pierwsze warsztaty tkanin bawełnianych.

Ks. Łobanow-Rostowski odkupił z rąk prywatnych w Moskwie „Szczerbiec" Chrobrego zabrany ze skarbca krakowskiego przez Prusaków w r. 1795; w latach 1874—1921 miecz ten znajdował się w petersburskim Ermitażu, potem zwrócono go Polsce.

 

 

1818 r.

11 kwietnia nastąpiło uroczyste SPROWADZENIE ZWŁOK TADEUSZA KOŚCIUSZKI (zm. 1817 w Szwajcarii), które spoczęły na Wawelu (zob. r. 1820).

Przy Uniwersytecie Jagiellońskim powstała Szkoła Malarska jako osobny wydział uczelni. Działali tu: Józef Peszka, Józef Brodowski, Wojciech Korneli Stattler i inni. W r. 1833 Szkoła Malarska odłączyła się od Uniwersytetu i włączona została do Instytutu Technicznego, powstałego w r. 1829.

Sebastian Sierakowski jako pierwszy wysunął projekt przebudowy Sukiennic. Długo ważyły się losy budowli: w r. 1821 i 1850 powstały specjalne komitety, mające na celu ustalenie planów przebudowy; w r. 1867 zorganizowano nowy komitet, który ostatecznie w latach osiemdziesiątych sprawę rozstrzygnął (zob. r. 1871).

Przy ul. Wielopole wybudowano rzeźnię.

 

 

1819 r.

Zmarł Jacek Przybylski (ur. 1756), mieszczanin, profesor Uniwersytetu, tłumacz i poeta.

Zmarł Sebastian Czochron (ur. 1749), profesor Uniwersytetu, ekonomista-fizjokrata.

Konstanty Majeranowski, dziennikarz, pisarz sceniczny i cenzor krakowski, rozpoczyna wydawanie „Pszczółki Krakowskiej".

 

 

1820 r.

Do Krakowa przybył rzeźbiarz duński, Bertel Thorvaldsen, który wykonał nagrobek Włodzimierza Potockiego w katedrze wawelskiej.

19 lipca postanowiono usypać KOPIEC T. KOŚCIUSZKI dla uczczenia jego pamięci; 16 października rozpoczęto sypanie kopca, ukończono go 25 października 1823 (średnica 80 m, wysokość 34 m).

27 lipca doszło do zaburzeń studenckich skierowanych przeciw intendentowi policji A. Kosteckiemu w związku z bezprawnym zatrzymaniem przez policję jednego ze studentów. Zaburzenia te wskazywały na istnienie wśród młodzieży tajnej organizacji „Orzeł Biały", później zdekonspirowanej.

Przystąpiono do burzenia Ratusza miejskiego; elementy zabytkowe i artystyczne (np. kraty i odrzwia) uratował Karol Kremer.

Po dwóch latach pracy zakończono budowę kanału miejskiego, długiego na 2000 łokci (ok. 1000 m).

 

 

1820 —1830 r.

W dziesięcioleciu tym, a zwłaszcza od r. 1823, przeprowadzono ostateczne splantowanie krakowskich wałów i fos, a na ich miejscu z inicjatywy Feliksa Radwańskiego i Floriana Straszewskiego rozpoczęto ZAKŁADANIE PLANT KRAKOWSKICH. Powstał w ten sposób pas zieleni długości ok. 3 km, obejmujący ok. 40 morgów obszaru (zob. r. 1871).

 

 

1821 r.

W związku z wykryciem na Uniwersytecie tajnej organizacji młodzieżowej, prezes Senatu Wodzicki zwrócił się o interwencję do „mocarstw opiekuńczych", co doprowadziło do ingerencji Rosji (Nowosilcowa) i Austrii w wewnętrzne sprawy uczelni, stanowiącej wówczas ostoję myśli liberalnej (zob. r. 1826).

 

 

1822 r.

Senat nakazał ostateczne zburzenie murów krakowskich.

Potoccy otwarli swój znany salon w pałacu „Pod Baranami".

 

 

1823 r.

7 sierpnia zwarty został traktat handlowy pomiędzy Rzecząpospolitą Krakowską a Królestwem Polskim i Rosją, nader korzystny dla handlu Wolnego Miasta (zob. r. 1842).

Ukończono murowany most, łączący Stradom z Kazimierzem.

 

 

1824 r.

W tym roku uwidocznił się wzrost sił opozycji mieszczańskiej, skierowanej przeciw rządzącej warstwie właścicieli ziemskich: Stanisław Wodzicki został ponownie wybrany prezesem Senatu zaledwie drobną większością głosów (zob. r. 1827).

 

 

1825 r.

W marcu zmarł w Krakowie Piotr Librowski, przeżywszy 124 lata i 6 miesięcy.

 

 

1826 r.

29 września Uniwersytet Jagielloński otrzymał od „mocarstw opiekuńczych" nowy statut, krępujący w poważnym stopniu swobodę organizacyjną i naukową uczelni. Likwidacji autonomii Uniwersytetu towarzyszyło powołanie kuratorii, którą sprawował gen. Józef Załuski (trwała do r. 1830).

Zmarł Feliks Radwański (ur. 1756), profesor Uniwersytetu, senator, inicjator założenia krakowskich Plant.

 

 

1827 r.

Zaostrzenie sporów pomiędzy rządzącą warstwą feudalną a opozycją mieszczańską. W grudniu, w czasie wyboru prezesa Senatu, kandydat mieszczański Józef Nikorowicz zdobył 21 głosów, a Wodzicki — 20. Na skutek zwrócenia się partii szlacheckiej o pomoc do „dworów opiekuńczych" wybór Nikorowicza został anulowany, a miejsce jego zajął Wodzicki (zob. r. 1831).

Odnowienie północnej bramy wejściowej na Wawelu. Był to — w latach niszczenia zabytków architektonicznych — jeden z nielicznych przejawów opieki nad zabytkami (1819—21 remont burs: Jerozolimskiej i Filozofów, od 1819 powolny remont kościoła śś. Piotra i Pawła, odnowienie gmachu arsenału Władysława IV).

 

 

1828 r.

Wśród młodzieży akademickiej powstała tajna organizacja patriotyczna, rychło zlikwidowana przez policję.

 

 

1829 r.

Powstała znana krakowska księgarnia Daniela Edwarda Friedleina.

 

 

1830 r.

Powołano do życia Komitet Reparacji Zamku Krakowskiego; szerszej działalności instytucji stanęły na przeszkodzie skutki powstania listopadowego. Według pierwotnych planów głównego architekta, Franciszka Lanciego, zamierzano dokonać nie tylko restauracji, ale gruntownej przebudowy Zamku zgodnie z uznanymi wówczas kanonami architektonicznymi.

Kosztem Marii Tyszkiewiczowej, siostry ks. Józefa Poniatowskiego, krakowianin Ferdynand Kuhn wykonał sarkofag z czarnego marmuru dębnickiego na grobie Poniatowskiego.

3 grudnia doszła do Krakowa wiadomość o POWSTANIU LISTOPADOWYM, które wybuchło w Warszawie wieczorem 29 listopada. Przez cały okres powstania w Królestwie Polskim Rzeczpospolita Krakowska zachowywała neutralność. Natomiast wydarzenia te zachęciły elementy demokratyczne, zwłaszcza młodzież, do wystąpień przeciw znienawidzonemu Wodzickiemu.

4 grudnia powołano do życia miejską gwardię narodową. Całe społeczeństwo krakowskie ogarnięte zostało rewolucyjnym wrzeniem i entuzjazmem wobec powstania w Królestwie. Wyrazem tego było opuszczenie Krakowa przez znaczną liczbę studentów, którzy udali się do Warszawy, by tam zaciągnąć się do szeregów wojska polskiego.

 

 

1831 r.

16 stycznia demonstrujące tłumy spowodowały rezygnację Wodzickiego z zajmowanego stanowiska prezesa Senatu. Następnie został on zaaresztowany przez studentów, którym przewodził Jacek Gudrajczyk, znany później działacz spiskowy.

W trakcie pierwszych miesięcy powstania Kraków stał się terenem, skąd dostarczano do Królestwa broń. Powstańczy Rząd Narodowy mianował w Rzeczypospolitej Krakowskiej swojego przedstawiciela dyplomatycznego w osobie Ludwika Morsztyna.

10 marca przybył do Krakowa niedawny dyktator powstania, gen. Józef Chłopicki, który spędził tutaj schyłek życia.

Po pewnym okresie, w czasie którego funkcja prezesa Senatu była nie obsadzona, stanowisko to objął Kasper Wielogłowski.

We wrześniu przez Kraków przemaszerował, kierując się na terytorium austriackie, korpus wojska polskiego pod dowództwem gen. Samuela Różyckiego. Razem z wojskiem na terenie miasta schroniła się część władz cywilnych powstania, m. in. były prezes Rządu ks. Adam Jerzy Czartoryski.

27 września w pogoni za korpusem gen. Różyckiego do Krakowa wkroczyły oddziały rosyjskie, dowodzone przez gen. Rüdigera; okupacja rosyjska trwała dwa miesiące (do 24 listopada).

Podobno w tym roku zawiązał się pierwszy spisek po powstaniu listopadowym na terenie Polski; była to organizacja „Numa", kierowana przez Walerego Wielogłowskiego, późniejszego działacza konserwatywnego i katolickiego (zob. r. 1833).

 

 

1832 r.

Ukazał się pierwszy rocznik „Kalendarza Wolnego Miasta Krakowa". Wychodził on do r. 1917 (86 roczników); od r. 1888 nosił nazwę: „Józefa Czecha Kalendarz Krakowski", a od r. 1907 — „Kalendarz Krakowski Józefa Czecha".

11 grudnia Senat Wolnego Miasta utworzył Komitet Cenzury, pragnąc w ten sposób zadokumentować swoje stanowisko, skierowane przeciw wszelkim ruchom wolnościowym.

 

 

1833 r.

30 maja trzy mocarstwa narzuciły Rzeczypospolitej nową, zdecydowanie reakcyjna konstytucję, ograniczającą swobody obywatelskie. Utworzono „konferencję rezydentów", która decydowała o najważniejszych sprawach miasta. Liczbę senatorów zmniejszono z 12 do 8, a liczbę członków sejmu — do 30. Sesje sejmowe miały się odbywać nie co rok, lecz co trzy lata i miały być tajne.

We wrześniu trzy mocarstwa zawarły tajną konwencję w Münchengrätz, przewidującą możliwość aneksji Rzeczypospolitej w wypadku rozpoczęcia się na jej terenie jakichś wystąpień o charakterze narodowowyzwoleńczym.

W tym roku w Krakowie rozpoczęły działalność pierwsze organizacje spiskowe. Na szereg lat miasto stało się centrum ruchu spiskowego na ziemiach polskich. Tu powstał oddział Związku Przyjaciół Ludu, kierowany przez Lesława Łukaszewicza, od r. 1834 przez lekarza Juliana Sawiczewskiego.

Paweł Filippi wykonał według projektu Franciszka Lanciego sarkofag na grobie Tadeusza Kościuszki na Wawelu.

 

 

1833 r.

Powstał Hotel Pollera.

 

 

1835 r.

Na terenie Krakowa rozpoczęło działalność ugrupowanie emigracyjne „Młoda Polska". Dnia 11 lutego podpisano tu akt założenia demokratycznego Stowarzyszenia Ludu Polskiego. W połowie roku przybyli do Krakowa emisariusze emigracji Szymon Konarski i Leon Zaleski i tutaj znalazł siedzibę Zbór Główny Stowarzyszenia Ludu Polskiego, rozciągający swą władzę na teren całej Polski. W ramach tej organizacji doszło do sporów wewnętrznych, przy czym związek krakowski reprezentował stanowisko lewicowe. W skład oddziału krakowskiego wchodzili: Stanisław Malinowski, Gustaw Ehrenberg (autor pieśni O cześć wam panowie magnaci) i Aleksander Wężyk. Ci dwaj niebawem wyjechali do Królestwa, by tam organizować oddziały Stowarzyszenia.

14 października podpisany został w Berlinie tajny układ, w którym trzy mocarstwa postanowiły dokonać likwidacji Republiki Krakowskiej i zgadzały się na wcielenie jej do Austrii; układ ten na razie nie został jednak zrealizowany.

J. Mękalski założył pierwszą w Krakowie czytelnię publiczną.

Florian Sawiczewski założył gabinet chemiczny na Uniwersytecie (od r. 1870 mieścił się on przy ul. Olszewskiego).

Zmarł Jan Sebastian Dembowski (ur. 1762), znany działacz administracyjny w Krakowie w ostatnich latach Rzeczypospolitej szlacheckiej.

Znakomity uczony Antoni Zygmunt Helcel rozpoczął wydawanie „Kwartalnika Naukowego" (do r. 1836), a Leon Zienkowicz redagował „Pamiętnik Powszechny Nauk i Umiejętności" (wyszły 2 tomy).

 

 

1836 r.

6 stycznia działacze Stowarzyszenia Ludu Polskiego zgładzili w Krakowie agenta-prowokatora Behrensa-Pawłowskiego. W związku z tym dnia 9 lutego trzy mocarstwa wystosowały do Senatu notę, domagającą się natychmiastowego wydalenia emigrantów. Ponieważ Senat zwlekał z odpowiedzią, 17 lutego do miasta wkroczyły oddziały austriackie. Około 600 emigrantów z Królestwa natychmiast opuściło granice Wolnego Miasta. W latach 1836—37 działał na terenie miasta narzucony przez Austrię, osławiony komisarz policji Guth; dokonywał on bezprawnych aresztowań i zmierzał do likwidacji ruchu spiskowego (zgładzony w Przemyślu w r. 1839).

Spisek Stowarzyszenia Ludu Polskiego rozszerzył swą działalność na środowisko akademickie. We wrześniu Ehrenberg i Wężyk wyjechali do Warszawy; prześladowania policyjne spowodowały, że osoby najbardziej zaangażowane w pracy spiskowej przeniosły się z Krakowa do Galicji.

 

 

1837 r.

Prezesem Senatu został Józef Haller (do maja 1839 r.).

Zburzony został kościół WW. Świętych.

Dyrektorem Biblioteki Jagiellońskiej został filolog i bibliograf Józef Muczkowski (do r. 1858).

Odbył się sejm, na którym po raz ostatni zamanifestowała swe stanowisko opozycja liberalna, kierowana przez senatora Jacka Mieroszewskiego.

Rozpoczęła działalność austriacka komisja śledcza do badania przestępstw politycznych. Nastąpiły masowe aresztowania wśród osób podejrzanych o przynależność do organizacji spiskowych. Z tych przyczyn w roku tym wygasła niemal całkowicie działalność konspiracyjna w Krakowie (zob. r. 1845).

28 lipca urodził się JAN MATEJKO (zm. 1893) (zob. r. 1864).

 

 

1839 r.

Na skutek protestów Francji i Anglii z Krakowa wymaszerowały załogi pruska i rosyjska; wojsko austriackie pozostało tu do r. 1841.

Po ustąpieniu ze stanowiska prezesa Senatu Józefa Hallera, funkcję tę sprawowali zastępczo (do r. 1841), zmieniając się co miesiąc, ks. Antoni Bystrzonowski i ks. Jan Schindler.

 

 

1840 r.

Rozpoczęła się restauracja gmachu Collegium Maius w stylu neogotyckim, pod kierunkiem Karola Kremera; trwała do r. 1877.

 

 

1841 r.

Profesor Szkoły Malarskiej Wojciech Korneli Stattler zdobył złoty medal na wystawie w Paryżu za obraz Machabeusze.

Zburzono „szyję", tj. podwójny mur, łączący Barbakan z bramą Floriańską.

Funkcję dyrektora budownictwa miejskiego objął Karol Kremer.

Wojska austriackie opuściły teren Rzeczypospolitej Krakowskiej.

2 marca przewodniczącym Senatu został ks. Jan Schindler (ostatni jego prezes); był on ściśle związany z polityką austriacką.

 

 

1842 r.

W związku z wygaśnięciem dnia 30 maja ważności korzystnego dla Rzeczypospolitej Krakowskiej traktatu handlowego z Królestwem Polskim i cesarstwem, Kraków zacieśnił węzły gospodarcze z Austrią (traktat handlowy z r. 1844).

Przeprowadzony w tym roku spis ludności wykazał, że na terenie całego państwa żyło 142 008 mieszkańców, a liczba obywateli Krakowa wynosiła 40891 (w tym 11939 Żydów).

Rząd Wolnego Miasta Krakowa nabył budynek Starego Teatru od spadkobierców Jacka Kluszewskiego i przekształcił go na teatr państwowy. Dnia l stycznia 1843 r. w odrestaurowanym gmachu odbyło się pierwsze przedstawienie. Do czasu otwarcia Teatru im. J. Słowackiego w r. 1893 był to jedyny stały teatr w mieście (zob. r. 1865).

 

 

1843 r.

W marcu koncertował w Krakowie Franciszek Liszt.

Uchwalone zostało prawo o cechach, które rozgraniczało zakres produkcyjny każdego z nich i likwidowało podstawę licznych sporów między organizacjami cechowymi.

Zbudowany został drewniany most na kamiennych filarach, łączący Kazimierz z Podgórzem.

Filozof i profesor Uniwersytetu Józef Kremer ogłosił Listy z Krakowa, zawierające jego poglądy na zagadnienie estetyki.

 

 

1844 r.

24 lutego Senat podpisał umowę z niemieckim przedsiębiorstwem na budowę kolei, łączącej Kraków z Mysłowicami. W październiku tego roku nastąpiło uroczyste położenie kamienia węgielnego pod dworzec kolejowy.

3 czerwca rozpoczął obrady ostatni sejm Rzeczypospolitej Krakowskiej; poruszano na nim m. in. sprawę włościańską.

Piotr Moszyński i Franciszek Wężyk zakładają „Dawny Resurs Krakowski".

 

 

1845 r.

Pod koniec tego roku nastąpiła aktywizacja założonego w Krakowie w r. 1843 lokalnego Komitetu Rewolucyjnego, współpracującego z Centralizacją Poznańską Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Działał tu Ludwik Gorzkowski, uczestnik dawnych spisków.

W październiku przejeżdżał przez Kraków, udając się m. in. do Wiednia i Rzymu, cesarz Mikołaj I. W czasie rozmów przeprowadzonych l stycznia 1846 r. w Wiedniu z kanclerzem austriackim Metternichem, car poruszał możliwość aneksji Krakowa przez Austrię w wypadku wybuchu jakiegokolwiek powstania na terenach polskich.

 

 

1846 r.

W styczniu odbyły się w Krakowie rozmowy kierownictwa przyszłego powstania polskiego na temat terminu jego wybuchu. W obradach wzięli udział m. in.: Ludwik Mierosławski — desygnowany na dowódcę powstania, przewidywani członkowie Rządu — Karol Libelt, Ludwik Gorzkowski, Jan Tyssowski, Wiktor Heltman. Zatwierdzono plan działania i ustalono termin wybuchu na noc z 21 na 22 lutego 1846 r.

18 lutego do Krakowa wkroczyły oddziały austriackie pod dowództwem gen. Collina. Znajdujący się w Krakowie przywódcy powstania odwołali jego wybuch i częściowo opuścili miasto.

20/21 lutego zorganizowane naprędce oddziały górników i chłopów z okolic Chrzanowa i Jaworzna rozpoczęły walkę z Austriakami.

21 lutego rozpoczęły się walki na terenie samego Krakowa (ul. św. Anny, Sławkowska, Floriańska); wojska austriackie stłumiły ruch w mieście.

22 lutego o godzinie 6 wieczór gen. Collin wycofał się z Krakowa. Razem z nim wyjechał Senat i milicja.

 W nocy z 22 na 23 lutego wybuchła REWOLUCJA KRAKOWSKA, trwająca 9 dni. Utworzono Rząd Narodowy, na czele którego stanął Jan Tyssowski. Rząd opublikował Manifest do narodu, stanowiący doniosły dokument demokracji polskiej (Manifest oraz inne ustawy Rządu zaprowadzały uwłaszczenie chłopów, rozdział ziem z dóbr narodowych pomiędzy chłopów bezrolnych, obniżenie podatków dla ogółu ludności, utworzenie „warsztatów narodowych" dla robotników).

24 lutego wobec tarć wewnątrz samego Rządu Tyssowski ogłosił się dyktatorem. Tego samego dnia przybył do Krakowa EDWARD DEMBOWSKI (1822—1846), który jako sekretarz dyktatora był najbardziej czynnym l zdecydowanym przedstawicielem kierunku radykalnego w powstaniu.

W nocy z 25 na 26 lutego profesor Uniwersytetu Michał Wiszniewski wspomagany przez elementy konserwatywne dokonał zamachu stanu, aresztował dyktatora Tyssowskiego w jego siedzibie, „Szarej Kamienicy", i sam ogłosił się dyktatorem. Szybka interwencja Dembowskiego doprowadziła do stłumienia kontrrewolucji; jej inicjatorzy uszli na teren Prus (zaocznie zostali skazani na śmierć}.

1846 r. — 26 lutego ukazał się pierwszy numer „Dziennika Rządowego Rzeczypospolitej Polskiej".

1846 r. — W tymże dniu oddział powstańczy, maszerujący z Krakowa na pomoc powstańcom w Galicji, został rozbity przez Austriaków pod Gdowem, co zadecydowało o dalszym losie powstania i samego Krakowa.

27 lutego Edward Dembowski zorganizował procesję na Podgórze, której celem było odciągnięcie od wojsk austriackich chłopów polskich. Na Podgórzu procesja natknęła się na przednią straż wojsk Collina; rozpoczęła się strzelanina, w wyniku której zginął Dembowski.

28 lutego w „Dzienniku Rządowym" ukazała się odezwa Dyktator do wszystkich Polaków umiejących czytać, pisana pod wpływem poglądów Dembowskiego (datowana 25 lutego).

1marca Józef Wodzicki z ramienia konserwatywnego Komitetu Bezpieczeństwa podjął rokowania z Collinem w sprawie poddania miasta.

3 marca wojsko powstańcze w liczbie 1500 ludzi opuściło Kraków. Po dokonaniu przeglądu w Bronowicach oddziały pomaszerowały na zachód i 4 marca przeszły granicę pruską, gdzie zostały rozbrojone.

4 marca do Krakowa wkroczyły wojska austriackie.

W marcu pod naciskiem trzech dworów w miejsce Senatu krakowskiego ustanowiono Radę Administracyjną pod przewodnictwem austriackiego generała Castiglione.

14 listopada zmarł Edmund Wasilewski (ur. 1814), najwybitniejszy poeta krakowski pierwszej połowy XIX w., autor popularnych Krakowiaków (wyd. 1839).

16 listopada ogłoszono ANEKSJE KRAKOWA PRZEZ AUSTRIĘ. Ten jednostronny akt, niezgodny z literą traktatu wiedeńskiego, spowodował protest, formalny tylko, angielskiego ministra spraw zagranicznych Palmerstona i francuskiego — Guizota.

 

 

 

 

[Home] [Historia] [Zabytki] [Tradycje] [Okolice] [Artykuły cz. I] [Artykuły cz. II] [Artykuły cz. III] [Galerie] [Kalendarz dziejów ..] [Pradzieje] [Przed lokacją] [Lokacja] [Rozkwit] [Złoty wiek] [Schyłek świetności] [Upadek] [Oświecenie] [Zwątpienie i nadzieja] [Pozorne państwo] [Panowanie austriackie] [Druga Rzeczpospolita] [Okupacja]