Kraków - moje miasto

Witryna w budowie

Strona umieszczona na serwerze darmowych kont Friko.pl

BuiltWithNOF
Wawel - intro

W drodze do Emaus

 

 

 

11.04.2001

 

Artykuł z gazety: “Dziennik Polski” (Magazyn Specjalny)

 

 

 

Figurki tajemniczych, rozmodlonych Żydów to jedna z osobliwości Krakowa i nigdzie indziej ich się nie spotka
"W poniedziałek wielkanocny cała młodzież i żacy w Krakowie przestrzega dawnego zwyczaju noszenia tegoż dnia różdżek wierzbowych, na których rozwinięte są bazie, i w drodze do Emaus biją nimi dziewczęta" - pisał w diariuszu Włoch Giovanni Paolo Mucante, który w latach 1596-1597 przebywał w Polsce i skrupulatnie notował swe spostrzeżenia.
A oto trzeciego dnia, kiedy niewiasty znalazły odsunięty kamień i pusty grób, dwaj uczniowie Jezusa podążali do Emaus, miasteczka oddalonego o 60 stadiów od Jeruzalem "I rozmawiali ze sobą o wszystkim, co się wydarzyło I stało się, ze sam Jezus przybliżywszy się, szedł z mmi i Pisma im wyjaśniał..." (Ewangelia wg św. Łukasza).

Pamiątka na sprężynach
W drugi dzień Wielkanocy ulica T. Kościuszki na Zwierzyńcu, szczególnie tuż przy moście na Rudawie, zapełnia się świątecznym, rozbawionym tłumem Niegdyś zabawa i uroczystości odpustowe odbywały się przy kościele św. Salwatora, dziś koncentrują się wokół klasztoru Norbertanek. Na pamiątkę miasteczka, do którego udał się Chrystus po swoim zmartwychwstaniu oraz wielkiej radości związanej z tym wydarzeniem, odpust nazywa się Emaus. W ścisku, gwarze, huku petard, korkowców i pisku dziewcząt, którym nie udało się uniknąć tradycyjnego dyngusa, z trudem można się dopchać do ustawionych wzdłuż ulicy kramów. Królują tam odpustowe słodycze, pierniki, świecidełka, tandetne zabawki oraz kolorowe baloniki. Wśród rzeczy sprzedawanych na straganach raczej nie znajdzie się przedmiotów związanych z zanikającą już kulturą podmiejską - jeszcze kilkadziesiąt lat temu każdy obowiązkowo wracał z Emaus z kupioną tu siekierką, glinianym dzwonkiem oraz kiwającą się na sprężynach figurką Żyda.
 

 

Tajemniczy i rozmodlony
Te figurki to jedna z osobliwości Krakowa i nigdzie indziej ich się nie spotka. Umocowane do drewnianych podstawek, na sprężynach zamiast nóg, kiwają się i pochylają, naśladując dostojne ruchy modlących się w bożnicy Żydów. W czarnych kapotach, w jarmułkach lub lisiurkach na głowach, mniejsze i większe, całe rzesze rozedrganych i kiwających się postaci sprawiały, jak wspominają bywalcy dawnych emausowych zabaw, niesamowite wrażenie. Emaus zawsze kojarzył się krakowianom z tymi figurkami, a ich genezy doszukiwano się wszędzie, także w tekstach apokryficznych i przekazach historycznych. Jedna z hipotez wspomina legendarnych żydowskich wysłanników, którzy zaprzeczali zmartwychwstaniu Chrystusa i za karę utracili mowę, jednakże do końca świata mają się modlić, kiwając zgodnie z rytuałem. Niektórzy z kolei figurki Żydów kupowali w celach magicznych, ozdabiając nimi swe domy i wierząc, że jest to środek chroniący przed najszerzej pojętym złem, które w zamierzchłej przeszłości przedstawiciele tego ludu wyrządzili Jezusowi. Figurki mogły również kojarzyć się z dyngusem, bo jak pisał w XVIII w. o genezie tego zwyczaju Jędrzej Kitowicz: "jedni mówią, iż wziął się z Jerozolimy, gdzie Żydzi schodzących się i rozmawiających o zmartwychwstaniu wodą z okien oblewali dla rozpędzenia...". Tak czy inaczej, dziś wszystkie te symbole są nieczytelne i nie mają żadnego znaczenia. Pozostały tylko przepiękne, osobliwe figurki. Po latach przerwy, z roku na rok jest ich coraz więcej na emausowych zabawach...

 

 

DOROTA DEJMEK

 

 

 

[Home] [Historia] [Zabytki] [Tradycje] [Okolice] [Artykuły cz. I] [Artykuły cz. II] [W drodze do Emaus] [Golgota] [Klasztorna studnia] [Ukryta kopuła] [Na szerokim torze] [Ostatnia nawałnica] [Pałac biskupów..] [Perła gotyku] [Kiedy Kraków żegnał..] [Pożeracze zabytków] [Mariacka litania..] [Stulecie elektrycznego] [Resztki słynnej..] [Jak zginął św. Stanisław] [Światło przed Matką..] [W wulkanicznym..] [Magiczny zawrót głowy] [Wędrówki czasu] [Wiosenne zaduszki] [Artykuły cz. III] [Galerie] [Kalendarz dziejów ..]